•    معافيت ها در ماليات بر ارزش افزوده.

كالاها و خدماتِ معاف از VAT ، به شرح زير مي باشند:

1.    محصولات كشاورزي فرآوري نشده؛

2.    دام و طيور زندهآ آبزيان، زنبور عسل و نوغان؛

3.    انواع كود، سم، بذر و نهال؛

4.    خوارك دام و طيور؛

5.   آرد خبازي، نان، گوشت، قند، شكر، برنج، حبوبات، سويا، شير، پنير، روغن نباتي و شيرخشك مخصوص كودكان؛

6.    كتاب، مطبوعات، دفاتر تحرير، انواع كاغذ چاپ، تحرير و مطبوعات؛

7.   كالاهاي اهدائي به صورت بلاعوض به وزارتخانه ها، موسسات دولتي و نهادهاي عمومي غيردولتي با تائيد هيئت وزيران و حوزه هاي علميه با تائيد حوزة گيرنده هدايا؛

8.   كالاهائي كه همراه مسافر و براي استفاده شخصي تا ميزان معافيت مقرر طبق مقررات صادرات و واردات، وارد كشور مي شود. مازاد بر آن طبق مقررات اين قانون، مشمول ماليات است؛

9.   انواع دارو، لوازم مصرفي درماني، خدمات درماني ( انساني، حيواني و گياهي ) و خدمات توانبخشي و حمايتي؛

10. خدمات مشمول ماليات بر درآمد حقوق ( موضوع قانون ماليات هاي مستقيم )؛

11. خدمات بانكي و اعتباري بانك ها، موسسات و تعاوني هاي اعتباري و صندوق هاي قرض الحسنه مجاز و صندوق تعاون؛

12. خدمات حمل و نقل عمومي و مسافري درون و برون شهريِ جاده اي، ريلي، هوائي و دريائي؛

13. فرش دستباف؛

14. انواع خدمات پژوهشي و آموزشي كه طبق آئين نامه هائي كه با پيشنهاد مشترك وزارتخانه هاي علوم تحقيقات و فناوري، امور اقتصادي و دارائي، بهداشت  درمان و آموزش پزشكي، آموزش و پرورش و كار و امور اجتماعي، ظرف شش ماه از تاريخ تصويب اين قانون به تصويب هيئت وزيران مي رسد؛

15. رادار و تجهيزات كمك ناوبري هوانوردي ويژة فرودگاه ها بر اساس فهرسيتي كه به پيشنهاد مشترك وزارت راه و ترابري و وزارت امور اقتصادي و دارائي، تهيه و ظرف مدت شش ماه از تاريخ تصويب اين قانون، به تصويب هيئت وزيران مي رسد؛

16.  اقلام با مصارف صرفا" دفاعي ( نظامي و انتظامي ) و امنيتي بر اساس فهرستي كه به پيشنهاد مشترك وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و وزارت امور اقتصادي و دارائي، تهيه و به تصويب هيئت وزيران مي رسد.

17. صادرات كالا و خدمات به خارج از كشور از طريق مبادي خروجي رسمي، مشمول VAT نمي باشد و ماليات هاي پرداخت شده بابت آنها، با ارائه برگ خروجي صادره توسط گمرك ( در مورد كالا ) و اسناد و مدارك مثبته، مسترد مي گردد.

 

•    چند نكته قابل توجه و مهم در ارتباط با كالاها و خدمات معاف از VAT:

1.   اگر شركتي به توليد و ارائه كالاها و خدمات معاف مي پردازد، VAT هاي پرداخت شده در هنگام خريد كالا ( به خصوص مواد غيرمستقيم ) و دريافت خدمات، در هزينه هاي شركت ثبت خواهند شد.

2.    اگر شركتي به توليد و ارائه كالاها و خدمات معاف و غيرمعاف مي پردازد، VAT هاي پرداختي تا ميزان فروش كالاها و خدمات مشمول، قابل تهاتر با VAT هاي دريافتي است.

3.  در نظام ماليات بر ارزش افزوده، كالاها و خدمات صادراتي مشمول نرخ صفر مي‌شوند و اعمال اين نرخ بدان معناست كه كالاها و خدمات صادراتي نه فقط در زمان صادرات مشمول ماليات نمي‌شوند، بلكه كليه ماليات بر ارزش افزوده‌هاي پرداختي بابت خريد كالا و خدمات مصرفي كه در توليد و عرضه محصول صادراتي پرداخت شده نيز توسط سازمان امور مالياتي كشور به مودي باز گردانده مي‌شود.

4.  در قانون ماليات‌هاي مستقيم، معافيت‌ مي‌تواند به عنوان يك مزيت محسوب شود. اما در قانون ماليات بر ارزش افزوده، برخورداري از معافيت اصولا به عنوان يك امتياز تلقي نمي‌شود. چون مودي كه از ماليات VAT معاف مي‌شود در جريان مبادلات اقتصادي و خريدهايي كه انجام مي‌دهد، استرداد مالياتي به او صورت نمي‌گيرد. بسياري از بخش‌هاي توليدي و سازمان‌ها به دنبال اين بودند كه از پرداخت ماليات بر ارزش افزوده معاف شوند اما پس از آنكه متوجه شدند استرداد مالياتي شامل حال آنها نمي‌شود، به تكاپو افتاده‌اند تا حتما به عنوان موديان اين قانون شناسايي شوند.

5.   يكي از محاسن اين شيوه پرداخت ماليات، از بين رفتن انگيزه كارخانجات براي ادغام عمودي در يكديگر به منظور معافيت مالياتي است. چون اگر واحدها و كارخانه‌هاي توليدي حتي10 مرحله هم در يكديگر ادغام شوند، نهايتا ماليات پرداختي توسط خريدار تفاوتي نخواهد كرد.

6.    كالاهاي و خدمات فوق، به سه دليل زير، از پرداخت ماليات بر ارزش افزوده معاف شده اند:

•    كاهش خاصيت تنازلي ماليات بر ارزش افزوده،

•    كاهش اثر تورمي و حمايت از اقشار كم درآمد،

•    كاهش هزينه هاي اجرايي و وصول ماليات.

 

•    آستانه معافيت

با توجه به اينكه ماليات بر ارزش افزوده، كليه كالاها و خدمات توليد و يا توزيع شده در اقتصاد را در برمي گيرد، به لحاظ اجرايي از گستردگي خاصي برخوردار مي باشد. در اين راستا، ارزش افزوده ايجاد شده توسط بنگاه هاي كوچك و فعالان بخش خرده فروشي در مقايسه با تعداد زياد آنها بسيار ناچيز بوده و درنتيجه ماليات بر ارزش افزوده قابل وصول ماليات، قابل توجيه نيست. به اين ترتيب، معاف نمودن موسسات اقتصادي با ارزش افزوده پايين در جهت افزايش كارايي سازمان امور مالياتي از اهميت خاصي برخودار مي باشد. بررسي تجربه ساير كشورها نشان مي دهد كه اغلب آنها در مراحل اوليه اجراي اين نوع ماليات، براي كاهش هزينه هاي اجرايي وصول و تمكين موديان، از آستانه معافيتي استفاده كرده اند كه تعداد زيادي از بنگاه هاي كوچك و فعالان بخش خرده فروشي را معاف نموده است. تعيين آستانه معافيت، اين امكان را به سازمان امور مالياتي مي دهد كه جهت تحقق اهداف درآمدي نظام مالياتي، به ميزان قابل توجهي در هزينه هاي اجرايي و وصول صرفه جويي نمايد. كاهش حجم كار اجرايي، ميزان توفيق در وصول ماليات بر ارزش افزودة بالقوه را افزايش خواهد داد. با توجه به مطالب فوق و با توجه به مطالعات و تحقيقات به عمل آمده توسط كارشناسان اقتصادي، سطح آستانه معافيت براي اجراي ماليات بر ارزش افزوده در ايران مبلغ سه ميليارد ريال درآمد ناخالص سالانه ( فروش و درآمد ناخالص و نه سود خالص )، در نظر گرفته شده است. يعني فروش و درآمد اشخاص حقيقي و حقوقي كه كمتر از 300 ميليون تومان در سال است، مشمول VAT نيستند.

•    درصدهاي ماليات و عوارض بر ارزش افزوده.

شرح

درصد ماليات

درصد عوارض شهرداري

جمع

كالاهاي عمومي

5/1 %

5/1 %

3 %

كالاهاي خاص:

 

 

 

سيگار و محصولات دخاني

12 %

3 %

15 %

انواع بنزين و سوخت هواپيما

20 %

10 %

30 %

نفت سفيد و نفت گاز

1/5 %

10 %

1/15 %

نفت كوره

1/5 %

5 %

1/10 %

 

•    رابطه ماليات بر ارزش افزوده با قانون تجميع عوارض.

در راستاي اصلاح و بهبود سيستم مالياتي، قانون تجميع عوارض، معرفي و از ابتداي سال 1382 توسط سازمان امور مالياتي كشور به مورد اجرا گذاشته شده است. هدف از اجراي اين قانون، علاوه بر شفاف سازي و يكپارچه نمودن وصول عوارض، كسب تجربه عملي و آموزش مميزين براي اجراي ماليات بر ارزش افزوده در آينده نيز مي باشد.

•    تاريخ اجراي ماليات بر ارزش افزوده

چون اجراي ماليات بر ارزش افزوده ، نياز به فراهم نمودن زمينه اجرايي از لحاظ مكان، تجهيزات، آموزش پرسنل مورد نياز ، تهيه فرم ها و آموزش موديان دارد، لذا در لايحه پيشنهادي، به دستگاه مجري 24 ماه از تاريخ تصويب قانون فرصت داده مي شود تا خود را جهت اجراي آن مجهز و مهيا كند.  

 پايان .حیدری