ساير موارد كاربرد

 

در اين قسمت به مواردي كه در عمل به نحوي بر عمليات شركتها يا موسساتي تاثير ميگذارد مورد بررسي قرار ميگيرد اين موارد  معمولا بر اثر عمليات ساير سازمانها موثر در بازار ارز باشد.

 

انتقال ارز از حسابهاي ارزي به حسابهاي ريالي در بانكها

 

 شركتهاي كه داراي عمليات ارزي هستند معمولا نزد بانكها حسابهاي را براي عمليات ارزي- بانكي خود افتتاح مي كنند و معمولا بعد از تحصيل ارز اقدام به تبديل آن به ريال مي نمايد . براي تبديل معمولا به بانك دستور مي دهند كه مبلغي ارز را  از حساب ارزي آنها به حساب ريالي آنها انتقال دهند و بانكها نيز براساس نرخهاي مصوب بانك مركزي يا بانك مروبطه اقدام به تبديل ارز به ريال نموده به حساب مورد نظر انتقال ميدهند. كارمزد مربوط به عمليات تبديل در بانكها براساس مقررات تعيين شده محاسبه ميگردد در اين مرحله بانكها به دو گونه عمل مي نمايد .

1.       كارمزد محاسبه شده بصورت يك سند هزينه جداگانه از حساب ريالي كسر مي گردد و مبلغ تبديل شده نيز به حساب ريالي واريز ميگردد. در اين صورت مبلغ كارمزد به حساب هزينه هاي مالي كارمزد بانكي منظور شده  و در نهايت در عملكرد سال جاري بعنوان بخشي از هزينه هاي دوره در نظر گرفته ميشود و حساب ريالي نيز بصورت صحيح نمايش دهنده عمليات تبديل مي باشد.

2.       كارمزد محاسبه شده از مبلغ تبديل كسر گرديده و سپس مبلغ جديد به حساب ريالي واريز ميگردد. در اين صورت هزينه مروبط به كارمزد عملا  قابل شناسائي نيست و در نهايت در سود و زيان تسعير ارز تاثير خود را ميگذارد. در اين حالت رابطه بين مقدار ارز و ريال و نرخ تبديل ديگر برقرار نيست و شركتها مجبور ميشوند كه مبلغ ارز را بر مبلغ ريال تقسيم نموده و يك نرخ جديد براي خود در نظر بگيرند.  منطقا شركتها بايد با بانكهائي كه بدينگونه عمل مي نمايد به يك توافق منطقي برسند تا بانكها بگونه اول عمل نمايند در صورت گردش عمليات زياد مبلغ نسبتا زيادي از هزينه و درآمدها احتمالي با هم تهاتر ميگردد.

 

تبديل ارزها به يكديگر

 

 گاهي شركتها در عمليات خود با مشتريان قرار داد را با يك نوع ارز منعقد مي‌نمايد كه بعنوان ارز پايه در نظر گرفته ميشود.

ولي در زمان تسويه حساب ، تسويه حساب با يك ارز ديگر كه بعنوان ارزش جايگزين در نظر گرفته ميشود ، صورت ميگيرد.

در اين حالت عمليات كمي پيچيده تر ميگردد بدين معنا كه علاوه بر نگهداري رابطه ارز پايه با ريال بايد رابطه بين ارز پايه و جايگزين را نيز نگهداري و در زمان تبديل و تسعير در نظر گرفت. در كشور ما چون رابطه بين هر ارزها با ريال تعريف ميشود (نرخ ارز) به همين خاطر رابطه بين ارز پايه و جايگزين نيز عملا براساس تناسب بين نرخ هاي آنها به ريال بايد نگهداري شود  و در زمان محاسبه مانده بدهي يا طلب مشتريان بايد با توجه به نسبتهاي زمان تسويه ، عمل تسويه حساب صورت گيرد .  نكته قابل توجه در اين حالت اين استكه در اين حالت معمولا مبلغ تسعير تحت تاثير رابطه بين ارزها در كشور مشتري با رابطه بين ارز در كشور ما قرار گرفته و ممكن است باعث سود و زياني بيشتر يا كمتر از حالت تك ارزي شود .

محاسبه مبلغ تسويه در زمان تسويه براساس ارز جايگزين

 

اصطلاحات

نمادها

نرخ ارز پايه به ريال در زمان تسويه

R1

نرخ ارز جايگزين به ريال در زمان تسويه

R2

نرخ تبديل

R3

مبلغ ارز جايگزين در زمان تسويه

C

مبلغ ارز پايه در زمان تسويه

M

 

R1/R2=R3      C/R3=M

 

بر اين اساس وقتي مشتري ارز جايگزين را به مبلغ ( c  )  پرداخت مينمايد در عمل معادل مبلغ (M) واحد از ارز پايه كسر ميگردد.

محاسبه تسعير ارز  براي زمان وجود ارز جايگزين

نحوه محاسبه تسعير ارز براساس فرمول زير صورت ميگيرد

 

اصطلاحات

نمادها

مانده ارز پايه در زمان تسعير با در نظر گرفتن تسويه هاي براساس ارز جايگزين

C

نرخ تسعير

R

مانده ريالي قبل از تسعير (مجموع گردش ريالي ارز پايه و جايگزين مزبور بعلاوه مبالغ تسعير قبلي)

M

مبلغ تسعير

N

مبلغ ريالي كه بعد از تسعير ارز بايد در حساب ثبت گردد

T

 

C*R=T        T-M=N

مبلغ محاسبه شده بايد به حساب سود (زيان) تسعير ارز و حساب تسعير شده منظور گردد.

اما بدليل سختي محاسبه مانده ارز براساس ارز پايه در عمل نحوه محاسبه بصورت زير انجام ميگيرد. بدين معنا كه گردش ارز پايه بتنهائي تسعير مي گردد و سپس گردش ارز جايگزين بصورت مجزا برحسب نرخ تبديلهاي مختلف تسعير ميگردد. مطابق

 

اصطلاحات

نمادها

مانده ارز پايه در زمان تسعير بدون در نظر گرفتن تسويه هاي براساس ارز جايگزين

C1

مانده ارز جايگزين در زمان تسعير

C2

نرخ تسعير ارز پايه

R

مانده ريالي ارز پايه قبل از تسعير (مجموع گردش ريالي ارز پايه مزبور بعلاوه مبالغ تسعير قبلي)

M1

مانده ‌ريالي ‌ارزجايگزين قبل از تسعير (مجموع‌ گردش‌ ريالي ارزجايگزين مزبوربعلاوه مبالغ تسعير قبلي)

M2

نرخ تبديل ارز جايگزين به ارز پايه

RC

مبلغ تسعير ارز پايه

N1

مبلغ تسعير  ارز جايگزين

N2

مبلغ ريالي كه بعد از تسعير ارز پايه بايد در حساب ثبت گردد

T1

مبلغ ريالي كه بعد از تسعير ارز جايگزين بايد در حساب ثبت گردد

T2

مبلغ ريالي كه بعد از تسعير ارز بايد در حساب ثبت گردد

T

 

محاسبه تسعير براساس ارز پايه

C1*R=T1                   T1-M1=N1

محاسبه تسعير براساس ارز جايگزين

(C2/RC)*R=T2         T2-M2=N2

محاسبه مبلغ تسعير ارز كه بايد در حسابها درج گردد.

N1+N2=T

 

اسناد حسابداري تسعير ارز براي زمان بيش از يك ارز

در اين حالت سند تسعير بتفكيك هر ارز صادر ميگردد.

 

نوع عمليات

نتيجه محاسبات

حساب بدهكار

حساب بستانكار

تسعير ارز 

در صورتيكه محاسبه منجر به سود شود

حساب مورد نظر

حساب سود (زيان) تسعير ارز

تسعير ارز 

در صورتيكه محاسبه منجر به زيان  شود

حساب سود (زيان) تسعير ارز

حساب مورد نظر

 

نكته مهم در اين روش اين است كه زماني كه اسناد افتتاحيه صادر ميگردد مانده ارزهاي جايگزين از مانده ارز پايه كسر شده و خالص ارز پايه به سال بعد منتقل ميگردد.

پايان