بخش دوم عمليات اجرائي

برخي از شركتها و سازمانها در اجراي عمليات خود بدليل ارتباط با اشخاص حقيقي يا حقوقي ساير كشورها نياز به ارزهاي مختلف بخصوص ارزهاي معتبر جهاني دارند در اين راستا طبعا بايد اطلاعات مروبط به اين عمليات ارزي علاوه بر ريال بايد برحسب ارز مروبطه نيز در حسابها نگهداري شود و در نهايت در مقاطع خاصي با توجه به استاندارهاي حسابداري عمليات تسعير براي آنها صورت گيرد .

براي اينمنظور شركتها در حسابهاي خود علاوه بر مبلغ ريالي عمليات بايد مقدار ارز و نوع ارز و نرخ آن را نگهداري نمايند. قبلا در رابطه با نوع ارز توضيحاتي داده شده حال در رابطه با نرخ ارز ، محاسبه مبلغ تسعير و ساير مواردي كه در عمل پيش مي‌آيد بحث مي كنيم .

نرخ ارز

نرخ ارز منظور مبلغي به پول ملي است كه بابت خريد يك واحد مبادله از هر ارز پرداخت ميشود .

تعيين نرخ ارز در هر كشور تابع قوانين همان كشور ميباشد  مثلا در كشورهاي پيشرفته تعيين نرخ ارز در بازار ارز تعيين ميشود و دولتها چنانچه نياز به تغيير در نرخ ارز داشته باشند براي دخالت همانند يك مشتري در بازار اقدام به افزايش تقاضا يا عرضه مي نمايند تا با اين كار قيمت را  بالا يا پائين بياورند . در برخي از كشورها تعيين نرخ ارز توسط بانك مركز بعنوان اصلي ترين عرضه كننده ارز در كشور تعيين ميشود در اين حالت تعيين نرخ از آزادي عملي كمتري برخوردار است و در برخي از كشورها بصورت چند نرخي يا تك نرخي توسط بانك مركزي نرخ ارز كنترل ميشود.

در كشور ما نرخ ارز هر روزه توسط بانك مركزي بصورت نرخ خريد و نرخ فروش اعلام ميشود ضمنا در كنار بانك مركزي صرافي ها هم نرخ ديگري را  كمي متفاوت با نرخ بانك مركزي است اعلام مي نمايند بهر حال در هر روز حداقل دو نرخ خريد و فروش ارز وجود دارد كه تفاوت جزئي را دارد.

سازمانهائي كه داراي عمليات ارزي هستند به روشهاي مختلفي بشرح زير با نرخ ارز برخورد ميكنند .

1.       برخي از شركتها يك نرخ ارز در ابتداي دوره مالي براي عمليات خود تعيين مي كنند و تا پايان سال مالي يا حداقل تا زماني كه نرخ ارز تغييرات قابل ملاحظه ننموده است با همان نرخ كليه عمليات خود را ثبت و نگهداري مي كنند و در پايان سال اقدام به تسعير مانده حسابهاي خود مي نمايند.

a.       مزيت استفاده از اين روش سهولت كاربري آن است بدليل عدم وجود نرخهاي متفاوت .

b.       ايراد اين روش اين است كه چنانچه تغييرات نرخ ارز نسبتا زياد باشد قسمتي از هزينه‌هاي و درآمدهاي عملياتي حساب سود و زيان تسعير ارز منتقل ميشود.

2.       برخي از شركتها در ابتداي هر ماه يا دوره هاي مشخص نرخ ارز را تغييرداده و عمليات ماه يا دوره قبل را با نرخ جديد تسعير مي نمايند.

a.       مزيت استفاده از اين روش هم سهولت كاربري آن است

b.       در اين روش هم چنانچه تغييرات نرخ ارز نسبتا زياد باشد باز هم مقدار البته كمتراز روش قبل هزينه و درآمدهاي عملياتي به سود و زيان تسعير منتقل ميشود

3.       برخي از شركتها بصورت روزانه از نرخهاي جاري استفاده مي كنند و در پايان سال يا مقاطع مورد نظر اقدام به تسعير ارز مي نمايند

a.       مزيت اين روش اينست كه كليه عملياتي كه به قيمت‌تمام‌شده تاريخي بايد ثبت شوند مثل خريد مواد اوليه و دارائي ثابت به روش صحيح ثبت ميشوند.

b.       ايراد اين روش وجود نرخ هاي متعدد ارز است كه هزينه و زمان زيادي را براي كنترل مي طلبد.

محاسبه تسعير ارز

نحوه محاسبه تسعير ارز براي هر ارز براساس فرمول زير صورت ميگيرد

C*R=T    

T-M=N

مبلغ محاسبه شده بايد به حساب سود (زيان) تسعير ارز و حساب تسعير شده منظور گردد.

اسناد حسابداري

صدور سند حسابداري تسعير ارز برمبناي هر ارز بصورت زير خواهد بود .