پيشگفتار

هدف اين نوشتار آن بوده تا دوستانی كه مي‌خواهند در زمينه مباحث ارزي در آينده فعاليتي داشته باشند , بتوانند به عينيت مسايل مربوط با اين مبحث را شناخته و در عمل پاسخگو باشند

نتيجه اينكه مباحث ارايه شده در اين حوزه معطوف به موضوعات تحليلي و تجربي بوده و تا حد ممكن اشاره اي به نرم افزار ارزي خاصي نشده است , تا كارشناسان بتوانند بدون وابستگي به نرم افزار از قوه تحليلي بالايي برخوردار شوند .

بخش اول اطلاعات پايه

تعريف

در استانداري شماره 16 حسابداري (1) تعاريف زير براي اصطلاحات مروبط به ارز بكار رفته است

1. واحد پول گزارشگري - عبارت است از واحد پول مورد استفاده از در ارائه صورتهاي مالي .
2. ارز – عبارت است از هر واحد پولي به غير از واحد پول گزارشگري
3. تسعير- فرايندي است كه از طريق آن اطلاعات مالي مبتني بر ارز برحسب واحد پول گزارشگري بيان شود واژه تسعير ، گزارش معاملات منفرد ارزي برحسب واحد پول گزارشگري و همچنين برگردان يك مجموعه كامل صورتهاي مالي تهيه شده بر حسب ارز به واحد پول گزارشگري را در بر مي گيرد.
4. نرخ تسعير – عبارت است از نرخ تبديل دو واحد پول به يكديگر (شامل انواع نرخهاي برابري رسمي و قراردادي و غيره ) كه در فرايند تسعير بكارگرفته ميشوند.
5. تفاوت تسعير – عبارت است از تفاوت ناشي از تسعير ميزان معيني از يك ارز به واحد پول گزارشگري با نرخهاي تسعير متفاوت .
   1. تفاوت ناشي از از تسويه يا تسعير اقلام پولي ارزي با نرخهاي كه در ثبت اوليه اين اقلام يا در تسعير اين اقلام در صورتهاي مالي دوره قبل بكار رفته است بايد به عنوان در آمد يا هزينه دوره وقوع شناسائي شود. (بند 16 از استاندارد 16 (1)
6. اقلام پولي – عبارت است از وجه نقد و دارائيها و بدهيهاي كه قرار است به مبلغ ثابت يا قابل تعييني از وجه نقد دريافت و پرداخت شود .
7. معاملات ارزي – معامله ارزي معامله است كه به ارز انجام ميشود يا مستلزم تسويه به ارز است . (معاملات ارزي در زمان شناخت اوليه بايد براساس نرخ تسعير در تاريخ انجام معامله به ريال ثبت شود)

انواع ارز

در هر موسسه بايد انواع ارزهائي را كه مورد استفاده قرار ميدهد را تعيين و تعريف نمايد ضمنا در تعريف اين ارزها بايد به واحدهاي كوچكتر آن ارز و واحدهاي مبادله آنها توجه داشته باشد.

·         منظور از واحد مبادله تعداد واحدهاي از ارز مورد نظر است كه در زمان اعلام نرخ ارز بعنوان يك واحد معامله در نظر گرفته ميشود مثلا يك صد ين ژاپن يا سي پزو مكزيك و ...

·         منظور از واحدهاي كوچكتر هر ارز منظور واحدهاي كوچكتر از واحد اصلي آن ارز ميباشد و رابطه مقداري واحدهاي كوچكتر با واحد اصلي است مثلا دلار دارائي واحد كوچكتري بنام سنت است كه هر يكصد سنت معادل يك دلار ميباشد و يا مثلا دينار كويت كه داراي يك واحد كوچكتر است هر هزار واحد معادل يك واحد ميباشد.